عبد الحسين نوايى
263
دولتهاى ايران از آغاز مشروطيت تا اولتيماتم ( فارسى )
و كار به جائى رسيده بود كه وزيرمختار روس هم در مجلس رقص ( بال ) سالانهء سفارت او را دعوت نكرد در صورتى كه كليهء نمايندگان سياسى خارجى با خانوادهء خود در آن جشن دعوت داشتند . پاختيانوف هم در عوض با دادن گزارشهاى دروغ به سنپطرزبورك از طرز كار وزير متبوع خود شكايت مىكرد . دولتآباد و منصورآباد و چيزر مأمورين دولتى پس از رسيدن به دولتآباد حكم خود را دائر به تصرف ارائه نموده ملك را تصرف كرده وارد عمارت دولت . دولتآباد شدند هنوز چند دقيقه نگذشته بود كه دو نفر صاحبمنصب قونسولگرى روس با پانزده نفر قزاق روسى ناگهان وارد عمارت شدند . يكى از صاحبمنصبان روس يك دست صاحبمنصب ايرانى را گرفته و يك قزاق دست ديگرش را و لباسهاى او را گشتند كه اسلحه نداشته باشد ، سپس او و ژاندارمها را در اطاقى محبوس نموده نگهبان براى ايشان معين كردند و در منصورآباد هم همين طرز عمل كرده به طرف شهر حركت كردند ، در حالى كه صاحبمنصبان دستگير را در كالسكه جا داده و ژاندارمها را بر الاغ نشانده بودند و همه را به قونسولگرى روس آوردند . در كونسولگرى به افراد دولتى گفتند كه شعاع السلطنه و سالار الدوله تبعهء روس هستند و نبايد دربارهء ايشان كوچكترين اقدامى بكنيد ! سپس اسلحهء آنها را داده همه را مرخص كردند . تنها جائى كه زدوخوردى نشد و پيشامد غيرمترقبهاى روى نداد در چيزر بود كه بدون سروصدا به تصرف مأمورين دولت درآمد . عكس العمل نوكران تزار در روز بعد از تصرف پارك ، پتروف Petroff و هيلد براند Hildeband ويس كونسولهاى روسيه با قزاقهاى خود به در باغ رفته و به مأمورين ايرانى از هيچگونه فحاشى و تهديد و توهين فروگذار نكردند و غرض اين بود كه مأمورين